ABD BASINI ACIMADI: İSRAİL'İN İRAN AYAKLANMASI PLANI ÇÖKTÜ, TRUMP DA BU YANILGIYA KATILDI

The New York Times'ın 22 Mart 2026 tarihli kapsamlı analizine göre, İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik ortak askeri operasyonunda rejim değişikliği umudu sahada karşılık bulmadı. Mossad'ın hazırladığı strateji, savaşın ilk günlerinde İran muhaliflerini harekete geçirerek kitlesel bir isyanı tetiklemeyi ve teokratik rejimi hızla devirmeyi hedefliyordu. Ancak savaşın üçüncü haftasında İran rejimi ağır darbe alsa da ayakta kaldı; beklenen halk ayaklanması gerçekleşmedi.

Mossad'ın "Barnea Planı" ve İyimser Beklentiler Mossad Başkanı David Barnea, Başbakan Binyamin Netanyahu'ya sunduğu planda, savaşın başlangıcında İran'ın üst düzey liderlerinin (özellikle Ayetullah Ali Hamaney'in) hedef alınmasıyla muhalif unsurların harekete geçirileceğini ve bunun zincirleme bir isyanla rejim çöküşüne yol açabileceğini öngörmüştü. Barnea, bu senaryoyu Ocak 2026 ortasında Washington ziyareti sırasında Trump yönetimi yetkililerine de aktardı. Netanyahu, bu "iyimser" tabloyu Trump ile görüşmelerinde güçlü bir argüman olarak kullandı ve rejimin "günler içinde çökebileceği" beklentisini paylaştı.

CIA ve İstihbarat Uyarıları Dikkate Alınmadı Hem ABD hem de İsrail istihbarat çevrelerinde planın gerçekçiliğine dair ciddi şüpheler vardı. CIA yetkilileri, yoğun bombardıman ve savaş koşullarında İran toplumunun geniş çaplı sokak protestolarına çıkmasının gerçekçi olmadığını Beyaz Saray'a iletti. Bazı İsrail istihbarat yetkilileri de benzer kuşkuları dile getirdi. Buna rağmen Netanyahu ve Trump, hızlı rejim değişikliği beklentisiyle operasyonu sürdürdü. NYT analizi, bu yaklaşımın "temel bir yanılgı" olduğunu ve istihbarat öngörülerinin İran'ın toplumsal dinamikleriyle örtüşmediğini vurguluyor.

Savaşın Üçüncü Haftasında Gerçekler Ortaya Çıktı Savaşın üçüncü haftasına girildiğinde (Mart 2026 sonu itibarıyla), İran'ın teokratik yapısı baskı altında olsa da dağılmadı. Rejimi tehdit edecek ölçekte bir ayaklanma veya kitlesel isyan gözlenmedi. İran iç güvenlik güçleri (IRGC, Basij) muhalif hareketleri bastırmaya devam ederken, halk bombalar altında protesto yerine hayatta kalma odaklı bir tutum sergiledi. ABD ve İsrail istihbarat değerlendirmeleri, rejimin "zayıflamış ama sağlam" kaldığını teyit etti. Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesine rağmen yeni liderler rejimi ayakta tuttu.

ABD'de Temkinli Dönüş ve Kürt Unsurları Senaryosu Haberde, İran'da isyanı tetiklemek için Kürt unsurların (örneğin Irak ve Türkiye sınırındaki gruplar) kullanılması fikrinin ABD içinde destek kaybettiği belirtiliyor. Daha önce bu tür senaryolara açık olan Washington, bölgesel yayılma riskleri, diplomatik gerilimler ve olası kaos nedeniyle temkinli yaklaşıma geçti. Trump yönetimi, rejim değişikliği hedefinden kısmen uzaklaşarak operasyonları nükleer ve füze programlarının sınırlanmasına odakladı; Trump sosyal medyada "winding down" (yavaşlatma) sinyali verdi.

Genel Değerlendirme: Dış Müdahalenin Sınırları New York Times analizi, dış askeri baskı ve istihbarat operasyonlarının tek başına rejim değişikliği yaratamayacağını bir kez daha gösterdi. İran'ın karmaşık toplumsal yapısı, rejimin baskı mekanizmaları ve savaş koşullarında halkın direnci, planın çökmesine yol açtı. Bu gelişme, ABD-İsrail ittifakının stratejik hedeflerini gözden geçirmesine neden olurken, Orta Doğu'daki güç dengelerini derinden etkiliyor. Netanyahu iç isyan umudunun gerçekleşmemesinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirirken, Trump yönetimi "hızlı zafer" beklentisinden uzaklaştı.

Bu süreç, savaşın dördüncü haftasına girerken hâlâ devam eden çatışmalarda rejim değişikliği umudunun büyük ölçüde söndüğünü ortaya koyuyor.