ADAYLIĞINI AÇIKLAYAN İŞÇİ NEDEN HEDEFTE?

Türkiye’de sendikalar neden var? Bu soru aslında çok basit bir cevaba sahip: İşçinin hakkını korumak için. Çünkü işçi tek başına güçsüzdür, ama örgütlendiğinde güçlü olur. Sendikaların doğuş nedeni budur.

Ama yıllardır fabrikalarda, atölyelerde, organize sanayi bölgelerinde çalışan binlerce işçi aynı soruyu sormaya başladı:
“Sendika gerçekten bizim için mi var, yoksa birileri koltuklarını korusun diye mi?”

Kayseri’de Özçelik-İş Sendikası etrafında patlayan son tartışma işte tam da bu soruyu yeniden gündeme taşıdı.

Şube başkanlığına adaylığını açıklayan Mustafa Çelikbilek’in anlattıkları oldukça çarpıcı. Yaklaşık 30 yıldır sendikanın örgütlü olduğu Mega Metal’de çalıştığını söyleyen Çelikbilek, adaylığını açıkladıktan kısa süre sonra işten çıkarıldığını, sendika temsilciliği görevinden alındığını ve hatta “hain” ilan edildiğini anlatıyor.

Bir sendikada aday olmak gerçekten hainlik midir?

Bu sorunun cevabını vermek zor değil. Çünkü sendika demek seçim demektir. Sendika demek üyelerin sandıkta iradesini ortaya koyması demektir. Farklı adayların çıkması sendikal demokrasinin en doğal sonucudur.

Ama Kayseri’de yaşanan tartışma, bu doğal sürecin bazı yerlerde ne kadar zor işlediğini gösteriyor.

Çelikbilek’in iddiaları yalnızca kendi işten çıkarılmasıyla sınırlı değil. Asıl tartışma delege seçimlerinde düğümleniyor. Sendikalarda şube başkanını doğrudan tüm üyeler değil, delegeler seçer. Delegeleri kim belirliyorsa çoğu zaman seçim sonucunu da o belirler.

İşte bu yüzden delege seçimleri sendikal demokrasinin en kritik aşamasıdır.

Çelikbilek ve ekibi, bazı iş yerlerinde delege listelerinin işçilere ilan edilmediğini, delegelerin nasıl belirlendiğinin şeffaf olmadığını öne sürüyor. Bu nedenle hukuki süreç başlatıldığını da söylüyorlar.

Bu iddialar doğruysa mesele sadece bir sendika seçimi değildir.

Bu mesele, doğrudan işçinin iradesinin sandığa yansıyıp yansımadığı meselesidir.

Kayseri’de Özçelik-İş’in örgütlü olduğu Mega Metal, Isısan, Kaydöksan, Erbosan, Boyçelik ve Kumtel gibi büyük iş yerlerinde yaklaşık 5 bin işçinin bulunduğu ifade ediliyor. Bu kadar büyük bir üye kitlesinin temsilini belirleyecek seçimlerde şeffaflık tartışması yaşanıyorsa, bu durum yalnızca bir sendika içi mesele olarak görülemez.

Çünkü sendikalar yalnızca aidat toplayan kurumlar değildir. Sendikalar işçinin onurunun, emeğinin ve geleceğinin savunulduğu örgütlerdir.

Ama Türkiye’de uzun süredir başka bir tartışma daha var: Sendikalar zamanla bürokratik yapılara mı dönüşüyor?

Birçok işçi aynı şeyi söylüyor:
Sendika yönetimleri değişmiyor.
Aynı isimler yıllarca koltuklarda kalıyor.
Eleştirenler ise sistemin dışına itiliyor.

Kayseri’deki tartışma da bu eleştirilerin yeniden konuşulmasına neden oldu.

Bir sendikada farklı bir aday çıktığında yaşanan gerilimler aslında çok şey anlatır. Eğer bir aday çıkması bile kriz yaratıyorsa, orada demokrasi ne kadar güçlüdür sorusu ister istemez gündeme gelir.

Sendikalar işçilerin en önemli örgütlü gücüdür. Ama işçiler sendikada söz sahibi olmadığını düşünmeye başlarsa, o örgütün gücü de zayıflar.

Bugün Türkiye’de birçok fabrikada işçilerin sendikalara mesafeli durmasının nedenlerinden biri de tam olarak budur.

İşçi şunu görmek ister:
Şeffaflık.
Adalet.
Eşit rekabet.

Bir sendikada aday olan bir kişinin “hain” ilan edildiğini iddia ettiği bir ortamda ise bu beklentilerin ne kadar karşılandığı tartışılır hale gelir.

Kayseri’de 12 Nisan’da yapılacak genel kurul bu nedenle sıradan bir sendika seçimi değil. Bu seçim aynı zamanda işçilerin sendikadan ne beklediğinin de bir sınavı olacak.

Bana göre; mesele sadece bir koltuk meselesi değil.

Mesele, işçinin kendi örgütünde söz sahibi olup olmadığı meselesi.

Ve belki de bütün bu tartışmanın özeti tek bir soruda saklı:

Sendika işçinin evidir denir.

Peki işçi kendi evinde söz söyleyemiyorsa, o ev gerçekten kimin evidir?